Tiếng kêu “ro ro” từ tủ lạnh là một trong những dấu hiệu phổ biến mà nhiều gia đình gặp phải. Với hơn 20 năm kinh nghiệm sửa chữa tủ lạnh thực tế tại TPHCM, tôi sẽ phân tích chuyên sâu các nguyên nhân và hướng dẫn cách chẩn đoán, xử lý vấn đề này một cách chuyên nghiệp.

Các nguyên nhân gây tiếng kêu “ro ro” ở tủ lạnh:

1. Tiếng kêu “ro ro” bình thường từ máy nén (lốc):

Hầu hết các tủ lạnh, đặc biệt là các dòng tủ sử dụng máy nén cơ, đều phát ra tiếng “ro ro” nhẹ khi máy nén hoạt động. Đây là âm thanh của động cơ máy nén và sự lưu thông của môi chất làm lạnh trong hệ thống. Tiếng kêu này thường đều đặn, không quá lớn và không kèm theo các dấu hiệu bất thường nào khác như tủ kém lạnh hay rung lắc mạnh. Đây là trạng thái hoạt động bình thường của thiết bị.

2. Tiếng kêu bất thường từ máy nén (lốc):

• Lốc hoạt động quá tải hoặc sắp hỏng: Nếu tiếng “ro ro” lớn hơn bình thường, kéo dài hoặc kèm theo tiếng ồn lạ như lạch cạch, gằn, có thể máy nén đang gặp vấn đề. Lốc yếu, già cỗi, hoặc bị kẹt cơ học bên trong sẽ phải hoạt động vất vả hơn để đạt được áp suất cần thiết, tạo ra tiếng kêu to và rung lắc mạnh.
• Thiếu hoặc hết môi chất làm lạnh: Khi tủ bị rò rỉ môi chất làm lạnh, máy nén sẽ phải chạy liên tục để cố gắng đạt nhiệt độ yêu cầu nhưng không hiệu quả, dẫn đến quá tải và phát ra tiếng kêu lớn, gằn hơn. Tủ sẽ kém lạnh hoặc không lạnh.
• Chân đế lốc bị lỏng hoặc va chạm: Các chân cao su đỡ máy nén có thể bị chai cứng, mòn hoặc lỏng sau thời gian dài sử dụng, khiến lốc bị rung lắc mạnh và va chạm vào thành tủ, gây ra tiếng kêu “ro ro” hoặc cạch cạch lớn, khó chịu.

3. Tiếng ồn từ quạt dàn lạnh hoặc quạt dàn nóng:

Tủ lạnh thường có quạt để lưu thông không khí lạnh (quạt dàn lạnh) và làm mát máy nén/dàn ngưng (quạt dàn nóng). Tiếng “ro ro” có thể xuất phát từ các vấn đề sau của quạt:

• Cánh quạt bị kẹt: Bụi bẩn, đá đóng dày (do lỗi xả đá), hoặc vật lạ (như dây điện, vỏ nhựa, mẩu giấy) có thể kẹt vào cánh quạt, khiến quạt quay không đều, cọ xát và tạo ra tiếng kêu.
• Trục quạt bị khô dầu, mòn bạc: Sau thời gian dài sử dụng, trục quạt có thể bị khô dầu, gây ra tiếng “ro ro” rít hoặc tiếng kêu của kim loại cọ xát do ma sát tăng.
• Motor quạt yếu hoặc hỏng: Motor quạt có thể bị yếu, hỏng bạc đạn, dẫn đến quạt quay không ổn định và phát ra tiếng ồn.

4. Tủ lạnh không cân bằng hoặc vật thể lạ va chạm:

• Tủ lạnh kê không cân bằng: Nếu tủ kê không vững, chân tủ bị lỏng hoặc đặt trên mặt phẳng nghiêng, khi máy nén hoạt động sẽ gây rung lắc toàn bộ thân tủ, tạo ra tiếng kêu “ro ro” hoặc ồn ào hơn bình thường do các bộ phận bên trong va chạm.
• Vật thể lạ bên trong tủ: Đôi khi, các chai lọ, hộp thực phẩm trong tủ va vào nhau hoặc va vào thành tủ khi máy nén hoạt động gây rung nhẹ, tạo ra tiếng kêu tương tự.

5. Hiện tượng đóng tuyết dày hoặc ống đồng bị rung:

• Đóng tuyết dày trong ngăn đông: Đối với tủ không đóng tuyết, nếu hệ thống xả đá gặp vấn đề, tuyết có thể đóng rất dày trong ngăn đông. Lớp tuyết này có thể cản trở cánh quạt, gây tiếng kêu ro ro hoặc tiếng cọ xát của quạt vào đá.
• Ống đồng bị rung và va chạm: Trong một số trường hợp, các đường ống môi chất làm lạnh (ống đồng) bên trong thành tủ có thể bị lỏng mối kẹp hoặc va chạm vào vỏ tủ do rung động của máy nén, tạo ra tiếng kêu.

6. Hư hỏng rơ le khởi động hoặc rơ le bảo vệ:

Rơ le khởi động và rơ le bảo vệ là bộ phận quan trọng giúp máy nén hoạt động ổn định. Khi các rơ le này bị hỏng, có thể gây ra hiện tượng máy nén cố gắng khởi động rồi ngắt liên tục, kèm theo tiếng “ro ro” lớn hoặc tiếng tạch tạch bất thường. Điều này không chỉ gây ồn mà còn làm giảm tuổi thọ của máy nén do hoạt động không ổn định.

Hướng chẩn đoán và xử lý sơ bộ tại nhà:

Khi tủ lạnh của bạn phát ra tiếng “ro ro” bất thường, bạn có thể thực hiện một số bước chẩn đoán sơ bộ an toàn tại nhà:

• Xác định vị trí tiếng ồn: Lắng nghe kỹ để xác định tiếng kêu phát ra từ phía nào của tủ lạnh (phía sau gần máy nén, bên trong ngăn đông gần quạt, hay từ thân tủ).
• Kiểm tra quạt: Rút điện tủ lạnh, mở ngăn đông và kiểm tra cánh quạt có bị vật lạ nào kẹt hay không. Dùng tay quay thử cánh quạt xem có trơn tru không.
• Kiểm tra độ cân bằng: Dùng tay lắc nhẹ tủ để xem có bị chông chênh không. Điều chỉnh các chân đế để tủ được cân bằng trên mặt sàn, đảm bảo tất cả các chân đều tiếp xúc với mặt đất.
• Kiểm tra vật thể lạ: Sắp xếp lại thực phẩm trong tủ để đảm bảo không có chai lọ, hộp va vào nhau hoặc thành tủ khi tủ rung nhẹ.
• Quan sát đóng tuyết: Mở ngăn đông, nếu thấy tuyết đóng quá dày bao phủ cả quạt hoặc các bộ phận khác, đây có thể là nguyên nhân gây tiếng ồn.

Khi nào cần gọi thợ chuyên nghiệp:

Nếu bạn đã kiểm tra và xử lý các vấn đề đơn giản mà tiếng kêu “ro ro” vẫn không hết, hoặc tiếng kêu ngày càng lớn, kèm theo các dấu hiệu sau, hãy gọi ngay thợ sửa chữa chuyên nghiệp để được kiểm tra và khắc phục kịp thời:

• Tủ lạnh kém lạnh hoặc không lạnh, thực phẩm không được bảo quản tốt.
• Máy nén chạy liên tục, rất nóng khi chạm vào.
• Có tiếng lạch cạch, gằn mạnh, tiếng rít kim loại kèm theo tiếng “ro ro”.
• Tủ lạnh bị chảy nước bên trong hoặc dưới gầm.
• Bạn không tự tin tháo lắp kiểm tra các bộ phận bên trong tủ lạnh.

Việc tự ý sửa chữa các lỗi liên quan đến máy nén, môi chất làm lạnh hoặc hệ thống điện có thể gây nguy hiểm (chập cháy, giật điện) và làm hỏng tủ nghiêm trọng hơn, thậm chí mất hoàn toàn khả năng làm lạnh.

Lời khuyên hữu ích từ chuyên gia để tủ lạnh hoạt động bền bỉ, tiết kiệm điện:

• Đặt tủ đúng vị trí: Kê tủ lạnh ở nơi bằng phẳng, khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt. Đảm bảo khoảng cách tối thiểu 10-15cm giữa lưng tủ và tường để dàn ngưng có không gian tản nhiệt hiệu quả. Chân tủ phải vững chắc, cân bằng, tránh rung lắc.
• Không chất đồ quá tải: Sắp xếp thực phẩm hợp lý, không nhồi nhét quá nhiều làm cản trở lưu thông khí lạnh, khiến máy nén phải làm việc vất vả hơn, tiêu tốn nhiều điện năng và dễ gây ồn.
• Vệ sinh định kỳ: Làm sạch dàn ngưng (phía sau tủ), quạt và các khe thông gió ít nhất 6 tháng/lần để loại bỏ bụi bẩn, mạng nhện, giúp tủ tản nhiệt hiệu quả, giảm tải cho máy nén. Vệ sinh bên trong tủ thường xuyên để tránh mùi hôi và nấm mốc phát triển.
• Kiểm tra ron cửa: Đảm bảo ron cửa tủ lạnh kín khít để hơi lạnh không thoát ra ngoài, giúp tủ giữ nhiệt tốt và tiết kiệm điện. Có thể kiểm tra bằng cách kẹp một tờ giấy vào khe cửa, nếu rút ra dễ dàng nghĩa là ron cửa bị hở và cần được điều chỉnh hoặc thay thế.
• Hạn chế mở cửa tủ: Mỗi lần mở cửa, hơi lạnh thoát ra ngoài và tủ phải tốn điện năng để làm lạnh lại. Hãy lên kế hoạch lấy đồ cần thiết một lần để giảm số lần mở cửa.
• Không cho đồ nóng vào tủ: Để thực phẩm nguội hoàn toàn về nhiệt độ phòng trước khi cho vào tủ để tránh làm tăng nhiệt độ bên trong tủ đột ngột, gây tiêu tốn điện năng và ảnh hưởng tuổi thọ của máy nén.
• Kiểm tra bảo dưỡng định kỳ: Ngay cả khi tủ lạnh không có vấn đề gì, việc kiểm tra và bảo dưỡng bởi thợ chuyên nghiệp 1-2 năm/lần sẽ giúp phát hiện sớm các nguy cơ tiềm ẩn (rò rỉ môi chất, motor quạt yếu, đóng tuyết), thay thế linh kiện mòn và kéo dài tuổi thọ cho tủ.

Trả lời bởi: Kỹ thuật viên