Khách hàng hỏi “Máy lạnh bao lâu bơm gas 1 lần?” – Trước hết, cần phân biệt rõ giữa máy lạnh (điều hòa) và tủ lạnh. Về bản chất, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hai thiết bị này có sự khác biệt lớn, đặc biệt là trong việc sử dụng và bổ sung gas.

Tủ lạnh là một hệ thống làm lạnh khép kín hoàn toàn. Gas (chất làm lạnh) trong tủ lạnh không tự hao hụt theo thời gian sử dụng như nước hay dầu nhớt. Nếu tủ lạnh của quý vị hoạt động bình thường, làm lạnh tốt thì tuyệt đối không cần phải bơm thêm gas định kỳ. Việc bơm gas chỉ diễn ra khi tủ lạnh gặp sự cố rò rỉ gas, dẫn đến tình trạng thiếu gas và tủ không làm lạnh được.

Khi tủ lạnh kém lạnh hoặc mất lạnh, nhiều người lầm tưởng là do “hết gas”. Tuy nhiên, nguyên nhân có thể đến từ nhiều yếu tố khác phức tạp hơn, cần thợ chuyên môn kiểm tra kỹ lưỡng. Dưới đây là các nguyên nhân chính và cách chẩn đoán, xử lý chuyên nghiệp:

1. Tủ lạnh bị rò rỉ gas (thiếu gas)

Đây là nguyên nhân duy nhất khiến tủ lạnh cần được bơm gas. Gas bị rò rỉ có thể do các mối hàn, đường ống đồng bị oxy hóa, hoặc dàn lạnh/dàn nóng bị thủng do va đập, cọ xát. Khi thiếu gas, tủ sẽ không thể đạt được nhiệt độ yêu cầu.

• Dấu hiệu: Tủ lạnh kém lạnh, dàn nóng (lưới phía sau tủ) không nóng hoặc chỉ nóng nhẹ, lốc/máy nén hoạt động liên tục nhưng không lạnh. Có thể nghe tiếng xì xì nhỏ ở vị trí rò rỉ (nếu vết rò rỉ lớn).
• Chẩn đoán: Kỹ thuật viên sẽ dùng đồng hồ đo áp suất gas để xác định lượng gas còn lại trong hệ thống. Sau đó, dùng bọt xà phòng hoặc thiết bị dò gas chuyên dụng để tìm vị trí rò rỉ.
• Xử lý: Hàn kín vết rò rỉ, hút chân không hệ thống và nạp bổ sung đúng chủng loại gas với định lượng chuẩn theo nhà sản xuất. Đây là công việc đòi hỏi kinh nghiệm và trang thiết bị chuyên dụng.

2. Hỏng lốc/máy nén

Lốc hay máy nén là “trái tim” của hệ thống làm lạnh. Nếu lốc hỏng, gas không được nén và lưu thông, tủ lạnh sẽ mất khả năng làm lạnh hoàn toàn.

• Dấu hiệu: Tủ không lạnh, lốc không chạy hoặc phát ra tiếng ồn lạ (ù ù, rè rè) rồi ngắt, rơ le bảo vệ quá tải (tức là PTC hoặc rơ le đề) có thể nóng bất thường.
• Chẩn đoán: Dùng đồng hồ VOM đo cuộn dây của lốc, kiểm tra rơ le khởi động và tụ điện.
• Xử lý: Thay thế lốc/máy nén mới. Đây là một trong những pan bệnh tốn kém nhất và yêu cầu kỹ thuật viên có tay nghề cao để hàn, hút chân không và nạp gas đúng quy trình.

3. Tắc nghẽn hệ thống làm lạnh

Tắc nghẽn có thể xảy ra ở lưới lọc, ống mao hoặc dàn lạnh do cặn bẩn, dầu đông hoặc ẩm lẫn vào hệ thống.

• Dấu hiệu: Tủ kém lạnh hoặc không lạnh. Dàn lạnh chỉ đóng tuyết một phần hoặc không đóng tuyết. Dàn nóng có thể nóng quá mức hoặc không nóng đều. Lốc chạy liên tục.
• Chẩn đoán: Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra áp suất hút và đẩy của gas, dùng kẹp dòng (ampere kìm) đo dòng điện hoạt động của lốc.
• Xử lý: Súc rửa hệ thống bằng hóa chất chuyên dụng hoặc gas áp lực cao, thay phin lọc và sau đó hút chân không, nạp lại gas mới.

4. Quạt dàn lạnh/dàn nóng yếu hoặc hỏng

Quạt có nhiệm vụ luân chuyển hơi lạnh từ dàn lạnh vào các ngăn tủ hoặc tản nhiệt cho dàn nóng.

• Dấu hiệu: Tủ lạnh kém lạnh, đặc biệt là ngăn mát. Không nghe thấy tiếng quạt quay bên trong ngăn đá. Dàn nóng (lưới phía sau) quá nóng (nếu là tủ có quạt dàn nóng).
• Chẩn đoán: Mở cửa tủ (đặc biệt là ngăn đá) và kiểm tra xem quạt có quay không, có bị kẹt hay phát ra tiếng ồn lạ không.
• Xử lý: Thay thế quạt mới phù hợp với model tủ.

5. Hỏng cảm biến nhiệt (sensor)

Cảm biến nhiệt có nhiệm vụ đo nhiệt độ bên trong tủ và gửi tín hiệu về board mạch để điều khiển lốc và quạt.

• Dấu hiệu: Tủ làm lạnh không đúng nhiệt độ cài đặt (quá lạnh gây đóng tuyết hoặc kém lạnh), lốc chạy không ngắt hoặc ngắt quá sớm.
• Chẩn đoán: Dùng đồng hồ VOM để đo điện trở của cảm biến và so sánh với thông số chuẩn.
• Xử lý: Thay thế cảm biến nhiệt mới đúng chủng loại và giá trị điện trở.

6. Board mạch điều khiển lỗi

Board mạch là “bộ não” điều khiển mọi hoạt động của tủ lạnh, từ lốc, quạt, cảm biến đến đèn.

• Dấu hiệu: Tủ lạnh không hoạt động, hoạt động không ổn định, báo lỗi trên màn hình (nếu có), không đóng đá, không lạnh.
• Chẩn đoán: Kiểm tra các linh kiện trên board, đo nguồn điện cấp, kiểm tra tín hiệu điều khiển đến các bộ phận khác.
• Xử lý: Sửa chữa board mạch (thay linh kiện hỏng) hoặc thay thế board mạch mới. Đây là công việc phức tạp đòi hỏi chuyên môn cao.

7. Đóng tuyết dàn lạnh

Hiện tượng dàn lạnh bị phủ kín bởi lớp tuyết dày cản trở quá trình trao đổi nhiệt.

• Nguyên nhân:
  • Hỏng bộ phận xả đá (điện trở xả đá, sò lạnh, timer xả đá, cầu chì nhiệt).
  • Cảm biến nhiệt xả đá hỏng.
  • Board mạch điều khiển lỗi.
  • Gioăng cửa hở, hơi ẩm từ bên ngoài lọt vào.
• Dấu hiệu: Tủ lạnh kém lạnh ngăn mát, quạt dàn lạnh có tiếng kêu rè rè do cọ vào tuyết, ngăn đá có quá nhiều tuyết bám.
• Xử lý: Kiểm tra và thay thế linh kiện xả đá bị hỏng. Nếu do gioăng cửa, cần thay gioăng mới.

8. Gioăng cửa tủ lạnh bị hở, chai cứng

Gioăng cao su ở cánh cửa có nhiệm vụ làm kín, ngăn hơi lạnh thoát ra ngoài và hơi nóng lọt vào.

• Dấu hiệu: Tủ lạnh kém lạnh, lốc chạy liên tục, tiêu thụ điện năng cao. Sờ tay vào cạnh cửa thấy hơi lạnh thoát ra. Gioăng bị rách, chai cứng hoặc không hít chặt.
• Chẩn đoán: Dùng một tờ giấy mỏng kẹp vào khe cửa và đóng lại. Nếu rút ra dễ dàng, gioăng đã hở.
• Xử lý: Thay thế gioăng cửa mới chính hãng.

9. Vị trí đặt tủ không phù hợp hoặc chứa quá nhiều thực phẩm

Đây là những lỗi vận hành thường gặp nhất, không phải do hỏng hóc linh kiện.

• Vị trí đặt: Đặt tủ sát tường, không có khoảng cách tản nhiệt làm cho dàn nóng không thể tản nhiệt hiệu quả, tủ kém lạnh.
• Thực phẩm quá nhiều: Chất đầy thực phẩm trong tủ, đặc biệt là che khuất các lỗ thông hơi, làm giảm khả năng lưu thông khí lạnh.
• Dấu hiệu: Tủ lạnh hoạt động liên tục nhưng không đạt độ lạnh mong muốn.
• Khắc phục: Đặt tủ cách tường và các vật cản ít nhất 10-15cm. Sắp xếp thực phẩm gọn gàng, không che kín lỗ thông hơi.

Lời khuyên từ chuyên gia điện lạnh 20 năm kinh nghiệm

Với hơn hai thập kỷ làm việc thực tế, tôi khẳng định rằng việc “bơm gas định kỳ” cho tủ lạnh là một khái niệm sai lầm và không cần thiết. Tủ lạnh chỉ cần bơm gas khi thực sự bị rò rỉ. Nếu có bất kỳ thợ nào yêu cầu quý vị bơm gas định kỳ cho tủ lạnh mà không kiểm tra xác định lỗi, hãy cẩn trọng.

Để tủ lạnh hoạt động bền bỉ, làm lạnh sâu, giữ nhiệt tốt, tiết kiệm điện năng và bảo quản thực phẩm an toàn nhất, quý vị nên lưu ý những điều sau:

• Vệ sinh tủ lạnh định kỳ: Ít nhất 1-2 tháng/lần, vệ sinh cả bên trong và bên ngoài tủ, đặc biệt là dàn nóng (lưới tản nhiệt phía sau) để loại bỏ bụi bẩn, giúp tủ tản nhiệt hiệu quả hơn.
• Kiểm tra gioăng cửa: Đảm bảo gioăng cửa luôn kín, không bị hở. Nếu gioăng bị hỏng, cần thay thế ngay để tránh lãng phí điện và giảm tuổi thọ tủ.
• Không nhồi nhét thực phẩm: Sắp xếp thực phẩm khoa học, có khoảng trống để hơi lạnh lưu thông. Không che lấp các cửa gió.
• Không cho thức ăn nóng vào tủ: Để thức ăn nguội hoàn toàn trước khi cho vào tủ để tránh làm tăng nhiệt độ bên trong, khiến tủ phải hoạt động nhiều hơn.
• Điều chỉnh nhiệt độ phù hợp: Không nên để nhiệt độ quá thấp không cần thiết. Nhiệt độ lý tưởng cho ngăn mát là 2-4°C, ngăn đá là -18°C đến -20°C.
• Kiểm tra định kỳ bởi thợ chuyên nghiệp: Khoảng 1-2 năm/lần, có thể gọi thợ đến kiểm tra tổng thể hệ thống, làm vệ sinh chuyên sâu dàn nóng, dàn lạnh để phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn.
• Gọi thợ ngay khi có dấu hiệu bất thường: Nếu tủ kém lạnh, kêu to, chảy nước, hoặc có mùi lạ, hãy liên hệ ngay với Trung Tâm Sửa Chữa Bảo Hành Điện Máy để được kiểm tra và xử lý kịp thời, tránh hư hỏng nặng hơn.

Trả lời bởi: Kỹ thuật viên