Tủ lạnh không nên chạy liên tục. Về nguyên tắc hoạt động, tủ lạnh duy trì nhiệt độ cài đặt bên trong bằng cách bật và tắt lốc/máy nén theo chu kỳ. Khi nhiệt độ bên trong tủ tăng lên (do mở cửa, cho thực phẩm nóng vào, nhiệt độ môi trường cao…), cảm biến nhiệt sẽ phát hiện và truyền tín hiệu về bo mạch điều khiển để khởi động lốc, đẩy môi chất làm lạnh đi tuần hoàn. Khi đạt đến nhiệt độ mong muốn, lốc sẽ ngừng hoạt động. Chu kỳ này lặp lại liên tục để giữ nhiệt độ ổn định.

Một tủ lạnh hoạt động bình thường, ổn định sẽ có thời gian chạy của lốc khoảng 60-80% tổng thời gian. Tức là, lốc sẽ chạy một lúc rồi nghỉ, sau đó lại chạy. Thời gian chạy/nghỉ cụ thể còn tùy thuộc vào loại tủ (thông thường hay Inverter), nhiệt độ môi trường, tần suất sử dụng và lượng thực phẩm bên trong.

Tuy nhiên, nếu tủ lạnh của gia đình bạn chạy liên tục không nghỉ, có thể là dấu hiệu của một số vấn đề, từ những yếu tố sử dụng thông thường cho đến các lỗi kỹ thuật cần được chẩn đoán và khắc phục chuyên nghiệp.

Các trường hợp tủ lạnh chạy liên tục (bình thường)

• Lần đầu cắm điện hoặc sau khi mất điện lâu: Tủ cần một thời gian dài hơn để đạt được nhiệt độ cài đặt ban đầu, đặc biệt nếu bên trong chưa có gì hoặc nhiệt độ phòng quá cao. Điều này là hoàn toàn bình thường.
• Nạp quá nhiều thực phẩm nóng: Khi bạn cho một lượng lớn thực phẩm còn nóng vào tủ, nhiệt độ bên trong sẽ tăng đột ngột, buộc lốc phải chạy liên tục để làm lạnh trở lại.
• Mở cửa tủ quá thường xuyên hoặc quá lâu: Hơi lạnh thoát ra ngoài, hơi nóng từ môi trường tràn vào, làm tăng nhiệt độ bên trong và khiến tủ phải làm việc nhiều hơn.
• Nhiệt độ cài đặt quá thấp: Đặt nhiệt độ quá lạnh sẽ yêu cầu tủ phải hoạt động liên tục hơn để duy trì mức nhiệt độ đó.
• Nhiệt độ môi trường xung quanh quá cao: Nếu tủ lạnh đặt ở nơi nắng nóng hoặc gần các thiết bị tỏa nhiệt, lốc sẽ phải chạy nhiều hơn để bù đắp sự thất thoát nhiệt.

Các nguyên nhân tủ lạnh chạy liên tục (dấu hiệu lỗi kỹ thuật) và hướng chẩn đoán, xử lý

1. Hở gioăng cửa/đệm cửa

Dấu hiệu: Cửa tủ đóng không kín, có thể nhìn thấy khe hở hoặc cảm nhận hơi lạnh thoát ra, đệm cao su bị chai cứng, rách hoặc biến dạng.

Phân tích: Hơi lạnh thoát ra ngoài và hơi nóng từ môi trường tràn vào liên tục, khiến tủ không bao giờ đạt được nhiệt độ cài đặt, buộc lốc phải chạy không ngừng nghỉ để bù đắp.

Chẩn đoán/Xử lý: Dùng tờ giấy mỏng kẹp vào khe cửa và thử kéo ra. Nếu kéo dễ dàng hoặc tờ giấy rơi ra, gioăng đã hở. Cần thay gioăng mới hoặc điều chỉnh lại bản lề cửa nếu có thể. Đây là lỗi phổ biến, thường gặp ở tủ lạnh đã sử dụng lâu năm.

2. Thủng dàn lạnh, xì gas (môi chất làm lạnh)

Dấu hiệu: Tủ lạnh làm lạnh kém hoặc hoàn toàn không lạnh, lốc vẫn chạy nhưng không nghe thấy tiếng nước chảy róc rách trong dàn lạnh, bề mặt dàn lạnh không có tuyết hoặc chỉ đóng tuyết cục bộ.

Phân tích: Môi chất làm lạnh bị rò rỉ ra ngoài qua các vết thủng trên dàn lạnh hoặc đường ống dẫn. Khi không đủ gas, lốc phải chạy liên tục nhưng không thể tạo ra đủ hơi lạnh để hạ nhiệt độ.

Chẩn đoán/Xử lý: Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra áp suất gas, dùng bọt xà phòng hoặc thiết bị dò gas chuyên dụng để tìm vị trí xì. Sau đó, hàn vá vết thủng, hút chân không và nạp lại môi chất làm lạnh đúng chủng loại, đúng định lượng. Đây là một trong những lỗi nghiêm trọng cần thợ có kinh nghiệm.

3. Lốc/máy nén yếu hoặc hỏng

Dấu hiệu: Lốc chạy liên tục nhưng làm lạnh kém hoặc không làm lạnh được, có thể phát ra tiếng ồn lạ (kêu ro ro, lạch cạch) hoặc nóng bất thường.

Phân tích: Lốc là “trái tim” của hệ thống lạnh. Nếu lốc yếu, nó không thể nén môi chất làm lạnh đủ áp suất để tạo ra hơi lạnh. Nếu hỏng hoàn toàn, nó sẽ không nén được hoặc không khởi động được (chỉ kêu tạch tạch rồi ngắt hoặc rung nhẹ nhưng không quay), nhưng vẫn có thể cấp điện khiến người dùng lầm tưởng nó đang chạy.

Chẩn đoán/Xử lý: Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra dòng điện làm việc, áp suất hút/đẩy của lốc và so sánh với thông số kỹ thuật. Nếu lốc yếu hoặc hỏng, cần thay thế lốc mới. Việc thay lốc đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao và chi phí lớn.

4. Cảm biến nhiệt (sensor) bị hỏng hoặc sai giá trị

Dấu hiệu: Tủ lạnh làm lạnh quá mức (đóng tuyết nhiều bất thường) hoặc không đủ lạnh, lốc chạy liên tục, đèn báo nhiệt độ có thể nhấp nháy (tùy model).

Phân tích: Cảm biến nhiệt có nhiệm vụ đo nhiệt độ bên trong tủ và báo về bo mạch. Nếu cảm biến hỏng, nó có thể báo sai nhiệt độ (ví dụ, luôn báo nóng dù tủ đã lạnh) khiến bo mạch ra lệnh cho lốc chạy không ngừng.

Chẩn đoán/Xử lý: Kỹ thuật viên sẽ dùng đồng hồ đo điện trở của cảm biến và so sánh với bảng thông số của nhà sản xuất. Nếu sai lệch, cần thay cảm biến mới. Đây là lỗi tương đối dễ sửa chữa.

5. Bo mạch điều khiển lỗi

Dấu hiệu: Tủ lạnh có thể có các biểu hiện bất thường như không làm lạnh, làm lạnh quá mức, quạt không chạy, đèn không sáng, hoặc lốc chạy liên tục mà không tuân theo chu kỳ. Đối với tủ Inverter, có thể báo mã lỗi trên màn hình.

Phân tích: Bo mạch là “bộ não” điều khiển mọi hoạt động của tủ lạnh. Nếu bo mạch bị lỗi (hư vi xử lý, chập mạch, lỗi phần mềm…), nó có thể không cấp lệnh đúng cho lốc ngừng hoạt động khi đạt nhiệt độ, hoặc đưa ra các lệnh sai lệch khác.

Chẩn đoán/Xử lý: Kỹ thuật viên chuyên nghiệp sẽ kiểm tra các linh kiện trên bo mạch, kiểm tra tín hiệu điện áp ra/vào. Một số lỗi nhỏ có thể sửa chữa trên bo, nhưng nếu lỗi nghiêm trọng, cần thay bo mạch mới. Sửa chữa bo mạch đòi hỏi chuyên môn cao và kinh nghiệm.

6. Quạt dàn lạnh bị hỏng hoặc kẹt

Dấu hiệu: Ngăn đông không lạnh sâu, ngăn mát không lạnh hoặc lạnh kém, lốc vẫn chạy liên tục. Không nghe thấy tiếng quạt gió hoặc tiếng quạt yếu, có tiếng kêu lạ.

Phân tích: Quạt dàn lạnh có nhiệm vụ thổi hơi lạnh từ dàn bay hơi xuống các ngăn tủ. Nếu quạt hỏng, hơi lạnh sẽ không được lưu thông, làm nhiệt độ các ngăn tăng lên và khiến lốc phải hoạt động liên tục để cố gắng làm lạnh nhưng không hiệu quả.

Chẩn đoán/Xử lý: Kỹ thuật viên sẽ mở ngăn đông để kiểm tra hoạt động của quạt. Nếu quạt kẹt do đóng băng, cần xả đá hoặc kiểm tra hệ thống xả đá. Nếu quạt cháy hoặc hỏng motor, cần thay quạt mới.

7. Tắc ẩm hoặc tắc bẩn hệ thống lạnh

Dấu hiệu: Tủ lạnh làm lạnh kém hoặc không làm lạnh, dàn lạnh chỉ đóng tuyết một phần, đường ống đẩy của lốc nóng bất thường.

Phân tích: Độ ẩm hoặc cặn bẩn trong hệ thống môi chất làm lạnh có thể gây tắc nghẽn đường ống mao dẫn hoặc phin lọc. Điều này cản trở dòng chảy của môi chất, làm giảm hiệu suất làm lạnh và khiến lốc phải hoạt động liên tục mà không đạt hiệu quả.

Chẩn đoán/Xử lý: Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra áp suất gas và nhiệt độ các đoạn ống. Cần tiến hành súc rửa hệ thống, thay phin lọc, hút chân không và nạp lại gas. Đây là một quy trình phức tạp, đòi hỏi thiết bị chuyên dụng.

Lời khuyên hữu ích từ chuyên gia và mẹo sử dụng thực tế

Để tủ lạnh hoạt động bền bỉ, làm lạnh sâu, tiết kiệm điện và tránh hư hỏng vặt, bạn nên lưu ý những điều sau:

• Đặt nhiệt độ phù hợp: Ngăn đông thường để -18°C đến -20°C. Ngăn mát khoảng 2°C đến 4°C. Không nên đặt quá lạnh nếu không cần thiết, đặc biệt là khi tủ không chứa nhiều thực phẩm.
• Kiểm tra gioăng cửa định kỳ: Dùng tờ giấy mỏng để kiểm tra độ kín của gioăng. Nếu gioăng hở, có thể vệ sinh hoặc thay thế kịp thời.
• Không mở cửa tủ quá lâu hoặc quá thường xuyên: Hạn chế việc thất thoát hơi lạnh. Lên kế hoạch lấy/cất đồ để mở cửa một lần rồi đóng lại ngay.
• Không cho thực phẩm nóng vào tủ: Hãy để thực phẩm nguội hoàn toàn trước khi cho vào tủ lạnh để tránh làm tăng nhiệt độ bên trong và khiến tủ phải làm việc quá sức.
• Sắp xếp thực phẩm hợp lý: Không nhồi nhét quá đầy, đặc biệt là che kín các lỗ thông hơi. Để khoảng trống cho không khí lạnh lưu thông đều khắp các ngăn.
• Vệ sinh dàn ngưng (dàn nóng) định kỳ: Dàn ngưng thường nằm phía sau hoặc dưới đáy tủ. Bụi bẩn bám vào sẽ làm giảm khả năng tản nhiệt, khiến lốc phải chạy nhiều hơn. Nên vệ sinh 6 tháng – 1 năm/lần.
• Đặt tủ ở vị trí thông thoáng: Đảm bảo có khoảng trống (ít nhất 10-15cm) xung quanh tủ, đặc biệt là phía sau và hai bên, để dàn nóng có thể tản nhiệt hiệu quả. Tránh đặt tủ gần nguồn nhiệt (bếp ga, lò nướng) hoặc nơi bị nắng chiếu trực tiếp.
• Kiểm tra chu kỳ xả đá tự động (đối với tủ không đóng tuyết): Nếu tủ đóng tuyết bất thường hoặc không xả đá, có thể hệ thống xả đá (gồm điện trở xả đá, cầu chì nhiệt, cảm biến xả đá, bo mạch) đang gặp vấn đề. Điều này cũng có thể khiến tủ chạy liên tục.

Nếu đã kiểm tra các yếu tố sử dụng và tủ lạnh vẫn chạy liên tục kèm theo các dấu hiệu bất thường như kém lạnh, phát ra tiếng ồn lạ, hoặc tiêu thụ điện quá nhiều, đó là lúc cần liên hệ ngay với trung tâm bảo hành hoặc thợ sửa chữa tủ lạnh chuyên nghiệp để được chẩn đoán và khắc phục kịp thời. Việc tự ý sửa chữa có thể làm tình hình tồi tệ hơn hoặc gây nguy hiểm.

Trả lời bởi: Kỹ thuật viên